راهنما:نمونه محتوا بندی مطالب

از ویکی‌کد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

برای دیدن زیررده‌ها بر روی "◄" کلیک کنید:

هیچ زیررده‌ای ندارد

توضیحات

آیات احتیاط: آیاتی از قرآن کریم است که برای اثبات احتیاط شرعی به آن‌ها استدلال شده‌است.[منابع ۱]

انواع آیات احتیاط

این آیات عبارت‌اند از:

  1. آیاتی که از سخن گفتن بدون علم نهی می‌کند.
    • مانند: (وَ لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَک بِهِ عِلْم‏)[قرآن ۱]
    • (َأَنْ تَقُولُوا عَلَی اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ).[قرآن ۲]
  2. آیاتی که از القای در تهلکه (به هلاکت انداختن نفس) نهی می‌کند.
    • مانند: (و لا تُلْقُوا بِأَیْدیکمْ إِلَی التَّهْلُکة)[قرآن ۳]
  3. آیاتی که به تقوا امر می‌کند.
    • مانند: (اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ)[قرآن ۴]
    • (جاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَ جِهادِه‏)[قرآن ۵]
    • (فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ)[قرآن ۶]

استدلال به آیات احتیاط

چگونگی استدلال به این آیات چنین است که حکم به ترخیص (انجام فعل) در چیزهایی که احتمال حرمت آن داده می‌‏شود (محتمل الحرمة) درحالی‌که دلیل معتبری بر حرمت آن اقامه نشده‌است، از مصادیق افترا (انتساب قول به غیر علم) به شارع، به هلاکت انداختن نفس و مخالفت با رعایت تقوا هست.

بی‌گمان «افترا بر شارع»، «به هلاکت انداختن نفس» و «مخالفت تقوا» حرام است، پس حکم به اباحه در موارد «محتمل الحرمة» چون منجر به حرام می‌‏شود، حرام است؛

مثال

  1. نهی از افترا به شارع:
    • مانند: (وَ لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَک بِهِ عِلْم‏)[قرآن ۷]
  2. نهی از به هلاکت انداختن نفس:
    • مانند: (و لا تُلْقُوا بِأَیْدیکمْ إِلَی التَّهْلُکة)[قرآن ۸]
  3. امر به تقوا:
    • مانند: (اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ)[قرآن ۹]

همچنین رجوع کنید

اصطلاح‌نامه

نمایه‌های موضوعی

منابع قرآنی

  1. (و چیزی را که بدان علم نداری دنبال مکن) اسراء، آیه ۳۶
  2. (و اینکه چیزی را که نمی‌‏دانید به خدا نسبت دهید) اعراف، آیه ۳۳
  3. (و خود را با دست خود به هلاکت میفکنید) بقرة، آیه ۱۹۵
  4. (از خدا آن گونه که حقّ پرواکردن از اوست، پروا کنید) آل‌عمران، آیه ۱۰۲
  5. (و در راه خدا چنان‌که حق جهاد اوست جهاد کنید) الحج، آیه ۷۸
  6. (پس تا می‌‏توانید از خدا پروا بدارید) تغابن، آیه ۱۶
  7. (و چیزی را که بدان علم نداری دنبال مکن) اسراء، آیه ۳۶
  8. (و خود را با دست خود به هلاکت میفکنید) بقرة، آیه ۱۹۵
  9. (از خدا آن گونه که حقّ پرواکردن از اوست، پروا کنید) آل‌عمران، آیه ۱۰۲

پانویس

  1. آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین، کفایة الاصول، ص ۳۹۲.
    • انصاری، مرتضی بن محمدامین، فرائد الاصول، ج ۱، ص ۳۳۹.
    • حکیم، محمد سعید، المحکم فی اصول الفقه، ج ۴، ص ۶۲.
    • جزایری، محمدجعفر، منتهی الدرایة فی توضیح الکفایة، ج ۵، ص ۳۲۳.
    • مکارم شیرازی، ناصر، انوار الاصول، ج ۳، ص ۶۷–۶۵.
    • فاضل لنکرانی، محمد، سیری کامل در اصول‌فقه، ج ۱۱، ص ۳۰۷–۲۹۰.

منابع

  1. مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی. فرهنگ‌نامهٔ اصول‌فقه [منبع الکترونیکی]. قم: مقالهگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۹. ۹۷۸۶۰۰۵۵۷۰۵۴۰.